Android Uygulamalarının Gizli İzinlerini Kontrol Etme
Telefonumu ilk aldığımda uygulama kurarken çıkan izin pencerelerini okumadan "İzin ver"e basıyordum. Bir gün pil ayarlarında gezinirken, aylardır açmadığım bir fener uygulamasının konum iznine sahip olduğunu gördüm. Bir fener uygulaması neden nerede olduğumu bilmek istiyor? İşte o gün telefonumdaki bütün uygulamaları tek tek gözden geçirdim ve şaşırdım: 40'a yakın uygulamanın yarısı, işini yapmak için gerçekten ihtiyaç duymadığı verilere erişiyordu.
Sorun tam olarak nedir?
Android'de izinler, bir uygulamanın telefonunuzun hangi bölümlerine dokunabileceğini belirler. Kamera, mikrofon, konum, rehber, fotoğraflar, takvim, SMS... Bunlar tek başına kötü şeyler değil; haritanın konumu bilmesi gerekir, kamera uygulamasının kameraya erişmesi gerekir. Sorun, iznin gereksiz olduğu durumlarda başlıyor.
İki şey işi karıştırıyor. Birincisi, izin isteme anı genellikle en kötü an: uygulamayı yeni açmışsınız, bir şey yapmak istiyorsunuz, önünüze çıkan pencereyi okumadan geçiyorsunuz. İkincisi, verdiğiniz izin kalıcıdır. Bir kere "Her zaman izin ver" dediyseniz, altı ay sonra o uygulama arka planda konumunuzu toplamaya devam edebilir ve siz bunu hiç fark etmezsiniz.
Benim yaklaşımım şu oldu: yılda iki kez, tıpkı şifrelerimi gözden geçirdiğim gibi, bir uygulama izinleri kontrol turu yapıyorum. Yarım saat sürüyor ve her seferinde en az bir tuhaflık buluyorum.
Nereye bakılır?
Android sürümüne ve telefon markasına göre menü isimleri biraz değişiyor ama mantık aynı. İki farklı kapı var:
1. Uygulamadan izne bakmak
Ayarlar → Uygulamalar → (uygulamayı seç) → İzinler. Burada tek bir uygulamanın neye eriştiğini görürsünüz. "Şu oyun neler istiyor?" diye merak ettiğinizde kullanılır.
2. İzinden uygulamalara bakmak
Ayarlar → Güvenlik ve gizlilik → Gizlilik → İzin yöneticisi. Bu bence daha faydalısı. "Mikrofona erişen bütün uygulamalar" listesini tek ekranda görüyorsunuz. Ben denetlemeye buradan başlıyorum; kamera, mikrofon, konum ve rehber sırasıyla.
Android'in yeni sürümlerinde bir de Gizlilik panosu var. Son 24 saat içinde hangi uygulamanın kameraya ya da konuma kaç kez eriştiğini zaman çizelgesi olarak gösteriyor. Bir uygulamanın gerçekten arka planda çalışıp çalışmadığını anlamanın en net yolu bu. Ayrıca ekranın sağ üstünde beliren yeşil nokta da anlık bir uyarı: o an bir şey kameranızı veya mikrofonunuzu kullanıyor demektir.
Seçenekleri karşılaştıralım
| Yöntem | Ne işe yarar | Zorluğu | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| İzin yöneticisi (tek tek elden geçirmek) | Tam kontrol, her izni ayrı ayarlarsınız | Orta — zaman ister | Herkes; yılda 1-2 kez |
| Gizlilik panosu | Hangi uygulamanın gerçekten eriştiğini gösterir | Kolay | Şüpheli bir uygulamayı yakalamak isteyen |
| "Kullanılmayan uygulamaların izinlerini kaldır" anahtarı | Aylarca açılmayan uygulamaların izinlerini otomatik iptal eder | Çok kolay, bir kerelik | Unutkan olan herkes |
| Uygulamayı silmek | Sorunu kökünden çözer | Kolay | Zaten kullanmadığınız uygulamalar |
| Üçüncü parti "izin denetleyici" uygulamaları | Aynı bilgiyi daha şık gösterir | Kolay ama riskli | Kimseye önermiyorum |
Son satırı özellikle vurgulayayım: izinleri denetlemek için indirdiğiniz uygulama da izin istiyor. Android'in kendi paneli aynı işi yapıyorken araya bir aracı sokmanın anlamı yok.
Gözden kaçan "özel izinler"
Klasik izin listesinin dışında, çok daha güçlü ama daha derine gömülü ayarlar var. Bir tanıdığımın telefonunda tuhaf reklamların kaynağını ararken bunları öğrendim:
- Erişilebilirlik hizmetleri: Ekranda olan biteni okuyabilir, sizin yerinize tıklayabilir. Gerçekten erişilebilirlik ihtiyacınız yoksa burada tanımadığınız bir uygulama olmamalı.
- Diğer uygulamaların üzerinde göster: Ekranınıza pencere basma izni. Reklam bombardımanının kaynağı genelde budur.
- Bildirim erişimi: Gelen bütün bildirimlerinizin içeriğini okuyabilir. Doğrulama kodları da bildirimle gelir, unutmayın.
- Tüm dosyalara erişim: Sadece fotoğraflar değil, depolamanın tamamı.
- Bilinmeyen kaynaklardan kurulum: Bir kez açtıysanız kapatın.
- Kullanım verilerine erişim: Hangi uygulamayı ne kadar kullandığınızı görür.
Bunlar genelde Ayarlar → Uygulamalar → Özel uygulama erişimi altında toplanır. Arama çubuğuna izin adını yazmak da işe yarıyor.