Tarayıcı Önbelleğini Ne Sıklıkla Temizlemeli

Birkaç yıl önce annemin dizüstü bilgisayarına baktığımda diski neredeyse tamamen dolmuştu. Fotoğrafları, belgeleri topladım, hepsi birkaç gigabaytı geçmiyordu. Sonra tarayıcı ayarlarını açtım: önbellekte biriken veri, ailenin bütün tatil fotoğraflarından daha fazla yer kaplıyordu. O gün "tarayıcı cache temizleme" işini ciddiye almaya başladım, ama beklediğim gibi "her hafta temizle" sonucuna varmadım. Tam tersi bir yerde durdum. Nedenini anlatayım.

Önbellek tam olarak nedir, neden var?

Bir web sitesini ilk kez açtığınızda tarayıcınız o sitenin logosunu, yazı tiplerini, arka plan resimlerini, kod dosyalarını indirir. Bunları her ziyarette yeniden indirmek anlamsız olurdu; o yüzden diskinizde bir kopyasını saklar. İkinci ziyaretinizde sayfa çok daha hızlı açılır çünkü çoğu parça zaten elinizin altındadır. İşte bu depo, önbellek yani cache.

Yani önbellek bir hata ya da çöp değil, kasıtlı bir hızlandırma yöntemi. Bunu silmek "bilgisayarı temizlemek" gibi hissettirse de, aslında tarayıcıyı bir süre için yavaşlatır. İlk fark etmem gereken şey buydu: önbelleği silmek her zaman iyilik yapmak değil.

Ne kadar yer kaplıyor?

Tarayıcılar önbellek için bir üst sınır belirler ve bu sınır genellikle diskinizin boş alanına göre değişir. Yani sonsuza kadar büyümez; belli bir noktaya gelince tarayıcı en eski dosyaları kendi kendine atar. Benim masaüstü bilgisayarımda Chrome'un önbelleği aylardır bir gigabaytın etrafında dolaşıyor, o çizgiyi aşmıyor.

Sorun şu ki bir tarayıcı kullanmıyorsunuz. Ben günlük hayatta üç tanesini birlikte kullanıyorum ve her birinin ayrı önbelleği var. Buna telefondaki tarayıcı, uygulamaların içindeki tarayıcılar ve video izlerken biriken geçici veriler ekleniyor. Tek başına küçük görünen sayılar toplandığında disk alanı sıkışık bir makinede gerçekten hissedilir hale geliyor. Android tarafındaki depolama yönetimi de benzer bir mantıkla çalışıyor; telefon optimizasyonu konusunda yazdıklarım burada da geçerli.

Ne zaman temizlemek gerçekten işe yarıyor?

Deneyimlerime göre önbellek temizliğinin gerçekten fark ettirdiği durumlar şunlar:

• Bir site yarım açılıyor, düğmeler çalışmıyor, tasarım bozuk görünüyor. Çoğunlukla eski bir dosya sürümü takılı kalmıştır.
• Bir sitenin güncellendiğini biliyorsunuz ama sizde hâlâ eski hali görünüyor.
• Bir web uygulamasına giriş yapamıyorsunuz, sürekli hata dönüyor.
• Diskiniz gerçekten kritik seviyede dolu ve acil birkaç yüz megabayta ihtiyacınız var.
• Bilgisayarı başkasına vereceksiniz ya da ortak bir makinede oturumunuzu kapatıyorsunuz.

Bu listede "ayın ilk pazartesi" yok. Çünkü takvime bağlı temizlik, çözülmemiş bir problem için harcanan boş emek.

Seçenekleri yan yana koyalım

Neyi sileceğinize dikkat edin

Temizleme penceresinde birden fazla kutucuk var ve hepsi aynı şey değil. Bunları karıştırmak, işi çözmek yerine yeni sıkıntı yaratıyor:

• Önbellekteki resimler ve dosyalar: Silmesi en zararsız olan kısım. Hiçbir şeyinizi kaybetmezsiniz, sadece siteler bir kez daha yavaş açılır.
• Çerezler ve site verileri: Bunu silerseniz açık olduğunuz her hesaptan çıkış yapılır. Şifrelerinizi nerede tuttuğunuzu bilmiyorsanız can sıkıcı olabilir; bu yüzden bir şifre yöneticisi kurmadan önce bu kutucuğa dokunmam.
• Gezinme geçmişi: Hız veya alanla ilgisi yok, tamamen gizlilik konusu.
• Kayıtlı şifreler ve form verileri: Buraya kesinlikle elimi sürmüyorum. Bir kez yanlışlıkla işaretledim, hesapları geri toplamak günümü aldı.

Bir püf noktası: tek bir site bozuk görünüyorsa her şeyi silmenize gerek yok. O sayfada iken klavyeden Ctrl ve F5 tuşlarına birlikte basmak (Mac'te Cmd, Shift ve R) sadece o sayfanın dosyalarını yeniden indirir. Sorunlarımın büyük kısmını bu tek hareketle çözdüm.

Bir de yanlış beklenti sorunu

İnternet yavaşladığında ilk akla gelen çare önbellek temizliği oluyor ama iki şey birbirine karışıyor. Sayfaların açılmaması, videoların takılması genellikle bağlantı tarafındaki bir mesele; kablosuz ağı düzeltmek konusunda anlattığım adımlar oralarda daha çok işe yarar. Tarayıcı ağırlaştıysa suçlu çoğunlukla önbellek değil, kurulu eklentiler ve açık bıraktığınız onlarca sekme oluyor. Ayrıca reklam ve takip verisi silmek gizlilik