USB Drive Güvenli Kullanma
Elimden geçen USB belleklerin sayısını hatırlamıyorum ama kaybettiğim verileri hatırlıyorum. Bir tanesi çamaşır makinesinde yıkandı, bir tanesi üniversitedeki ortak bilgisayardan virüs kapıp içindeki bütün klasörleri kısayola çevirdi, bir tanesi de dosya kopyalarken aceleyle çıkardığım için okunamaz hale geldi. Bu üç olayın hepsi önlenebilirdi. O yüzden bu sayfada size uzun uzun teori anlatmayacağım; kendi kafamı duvara vurarak öğrendiğim şeyleri sırayla aktaracağım.
Sorun ne, tam olarak?
Bir usb drive aslında iki farklı riskin kesiştiği yerde duruyor. Birincisi fiziksel ve teknik kayıp: cihaz küçük, kaybolur, kırılır, yıkanır, ya da kontrolsüz çıkarma yüzünden dosya sistemi bozulur. İkincisi bulaşma: taşınabilir bellek, farklı bilgisayarlar arasında gezen bir yolcu gibidir. Fotokopicideki bilgisayara taktığınız bellek, oradan aldığı zararlı yazılımı eve getirir.
İkinci risk daha sinsi çünkü belirti vermez. Klasik senaryo şudur: belleği açarsınız, içindeki klasörler yerinde görünür ama tıkladığınızda hiçbir şey olmaz. Aslında klasörler gizlenmiş, yerlerine aynı isimde kısayollar konmuştur. İnsanların çoğu bu noktada paniğe kapılıp belleği formatlar ve verileri gerçekten kaybeder. Halbuki dosyalar hâlâ orada.
Alışkanlık olarak edinmeniz gereken beş şey
- Çıkarmadan önce "Donanımı Güvenle Kaldır"a tıklayın. Windows arka planda yazma işlemini geciktirebilir; siz kopyalama bitti sanırsınız ama veri hâlâ önbellekte bekliyordur. Bu adımı atlamak, bozulmaların en yaygın nedeni.
- USB belleği tek kopya olarak kullanmayın. Bellek bir taşıma aracı, arşiv değil. Tezinizin, fotoğraflarınızın tek nüshası orada duruyorsa zaten kaybetmişsiniz sayılır. Bulut depolama seçimi konusunu ayrı bir sayfada anlatmıştım; ücretsiz planlar bile yedek için yeterli.
- Otomatik oynatmayı kapatın. Belleği taktığınızda hiçbir şeyin kendiliğinden çalışmaması gerekir. Windows'ta Ayarlar içindeki Otomatik Kullan bölümünden kapatabilirsiniz.
- Tanımadığınız belleği kendi bilgisayarınıza takmayın. Yolda bulunan, hediye edilen ya da "şu dosyayı da al" diye elinize tutuşturulan bellekler, saldırıların bilinen bir yolu. Mecbursanız önce virüs taraması yapın.
- Hassas dosyaları şifreleyin. Kaybolan bir bellek, kaybolan bir defterden farksızdır — kim bulursa okur.
Şifreleme ve koruma seçenekleri
Burada insanların kafası karışıyor, çünkü hem donanımsal hem yazılımsal çözümler var. Kendi kullandıklarımı ve denediklerimi karşılaştıralım:
| Yöntem | Zorluk | Nerede işe yarar | Dezavantajı |
|---|---|---|---|
| BitLocker To Go (Windows Pro) | Kolay | Tüm belleği şifreler, parola sorar | Home sürümlerinde yok, Mac'te okumak zahmetli |
| VeraCrypt gibi ücretsiz araçlar | Orta | Platformdan bağımsız, güçlü şifreleme | Karşı bilgisayarda program kurulu olmalı |
| Şifreli arşiv (7-Zip, parolalı zip) | Çok kolay | Sadece birkaç dosyayı korumak için | Dosya adları görünebilir, her seferinde aç-kapa |
| Donanımsal şifreli bellek | Kolay (kullanımda) | Sürekli hassas veri taşıyanlar | Fiyatı belirgin şekilde yüksek |
| Hiçbir şey yapmamak | — | Sadece film, müzik gibi umursamadığınız içerik | Kaybolduğu an her şey açık |
Yeni başlıyorsanız benim tavsiyem: önemli klasörü 7-Zip ile parolalı arşive alın, gerisini boş bırakın. Parolayı da tarayıcıya yazmayın; şifre yönetimi konusunda anlattığım gibi bir parola yöneticisinde tutun. Unuttuğunuz parola, şifrelenmiş dosyayı çöpe çevirir — kurtarma yolu yok.
Kısayol virüsüne yakalandıysanız
Panik yapmayın, formatlamayın. Sırayla şunu yapın:
- Belleği takın, dosyalara tıklamayın.
- Güncel bir antivirüsle belleği tarayıp temizleyin. Windows Defender bu iş için yeterli.
- Sonra Komut İstemi'ni açıp belleğin harfiyle birlikte attrib -h -r -s /s /d E:\*.* komutunu çalıştırın (E yerine kendi sürücü harfinizi yazın). Bu komut gizlenmiş klasörleri geri görünür yapar.
- Dosyaları bilgisayara kopyalayın, ardından belleği formatlayın.
Bu adımı ilk kez uyguladığımda kaybolduğunu sandığım altı aylık iş dosyalarımı geri almıştım. Komutu ezberlemeye çalışmayın, bir yere not edin yeter. Genel güvenlik alışkanlıkları konusunda temelleri anlattığım sayfa da bu noktada işinize yarar; oradaki mantık aynı şekilde taşınabilir belleklere uygulanıyor.
Ömür ve bakım
Flash bellekler sınırlı sayıda yazma çevrimine sahiptir. Yani belleği sürekli dolduran-boşaltan biriyseniz, aynı bellek üç yıl sonra eskisi gibi güvenilir olmaz. Belirti şu şekilde gelir: kopyalama hızının aşırı düşmesi, ara sıra "erişilemiyor" hatası, dosya boyutlarının tuhaflaşması. Bu işaretleri gördüğüm anda o belleği artık önemli bir şey için kullanmıyorum, sadece kurulum dosyası taşımak gibi işlere ayırıyorum.
Bir de şu var: kapağını kaybetmeyin. Metal kontaklar tozla, terle, nemle bozulur. Ben kapaksız kalanları küç